KOSGEB PROJE BİLGİ DOKÜMANI NASIL DOLDURULUR?

“Toplam 320 m² alanda 30 m² ofis, 120 m² depo, geri kalanı üretim alanı” şeklinde yazılması, işletmenin o iş için yeterli alana sahip olmasının yanı sıra alınacak makine ve ekipman için de yeterli alanın bulunduğunu göstermelidir. Bazen kurul, “Bu makine ve ekipmanı aldıktan sonra koyacak yerin yok” ya da “Çalışacak alanın kalmaz” diyerek reddedebilmektedir.

Üretim yeri kısmında genelde girişimciler sadece adresi yazıp bırakıyorlar. Oysa burada kurul üyelerine, yapılan iş için o yerin neden seçildiği net olarak ifade edilmelidir. Örneğin; pazara yakınlık, ulaşıma kolay erişim, hammadde ve insan kaynaklarına yakınlık veya OSB içinde olmanın sunduğu avantajlar gibi noktalar netleştirilmelidir. Ayrıca nüfus sayısı, potansiyel müşteri durumu ve hijyen kurallarına uygun bir alanda üretim yapıldığı gibi detaylar göz önünde bulundurularak ifade edilmelidir.

Örnek olarak; işletmede 6 makine var, bu makinelerin üretim kapasitesi günde 8 saat çalışma esasına dayanıyor ve saatte 10 ürün üretiliyorsa, siz buraya tutarsız bir şekilde “günde 1000 ürün üretiliyor” yazarsanız ve bu durum mevcut çalışan sayısı ile de uyumsuzsa, daha ilk dakikadan elenmek için gerekçe vermiş olursunuz. Kurul üyeleri “Hayalî proje yazılmış, baştan savılmış” değerlendirmesinde bulunur. Uzmanların sadece okuma yaptığını düşünmeyin; onlar da verilen rakamlar üzerinden en az 5 defa tutar ve kapasite hesaplaması yapıyorlar.

Not: Alınacak makine ve ekipmanları bu listeye yazmayın. Sadece mevcutta bulunan ve aktif olarak çalışan makine ile ekipmanları yazın.

Aynı zamanda projeden beklenen çıktılar kapsamında enerji tüketimi, kapasite artışı, ürün artışı ile proje öncesi ve sonrası durumu analiz edebilmek için bu verileri talep ediyorlar. Bunlar da yeterli gelmeyip sistem üzerinden kapasite raporunuza bakarak elinizdeki makine ve ekipmanların listesini doğrudan görüyorlar. Ancak bazen sanayi sicil belgesi olmayan işletmeleri göremiyorlar. Oysa üretim yapan firmaların sanayi sicil belgesi alması kendi avantajlarına olup, sanayi sicil belgesinden önce kapasite raporu almaları şarttır.

Ayrıca makine-ekipman alımında, yatırım gerekçesi kısmına yazdığınız nedenlerin mevcut makine-ekipmanlarla karşılanıp karşılanamadığına bakarak karar veriyorlar. Bu nedenle verileri yanlış da yazmayın, alanı boş da bırakmayın. Bu durum tek başına projenin reddedilme nedeni olmasa da puan kırılmasına ve projenin yetersiz puan alarak elenmesine neden olur.

Örneğin; sadece “Meyve kurutma makinesi” yazmak yerine, “İşletmemizde üretilen meyve kurutma makineleri rakip markalara göre %30 daha az enerji harcamakta ve %10 oranında daha fazla kurutma yapmaktadır. Kullanılan paslanmaz yapısı sayesinde diğer markalara kıyasla kullanım ömrü 5 yıl daha fazla olup daha az bakımla çalışmaktadır.” şeklinde detaylandırılarak; ardından ürünü kimlerin, ne amaçla kullandığı gibi bilgilerle birlikte üretim süreci anlatılmalıdır.

Sektörel raporlar ve dış ticaret verileri için Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) tarafından yönetilen www.trademap.org adresi kullanılabilir. Bu platform; ürün bazında (HS / GTİP kodu ile) Türkiye’nin ve dünyanın ithalat-ihracat verilerini sağlar. Sitede son 5 yıllık veriler, ülke bazlı dağılım, birim fiyat ve pazar payı gibi detaylar yer alır.

Yine de güncel veri bulamazsanız, eski kaynaklardan elde edilen rakamlar üzerinden büyüme oranı hesaplaması yapılabilir. Ancak en kesin ve doğru bilgiyi KOSGEB İşletme Değerlendirme Raporu’ndan alabilirsiniz.

HS koduna göre Türkiye’nin o üründen yaptığı ithalat değeri rakamları girilmeli

Burada sadece “ucuz”, “kaliteli” ya da “konumu iyi” gibi genel ifadeler kullanmak yerine; “Pazara yakınlık, güçlü nakliye ağı ve hazır altyapı sayesinde düşük maliyetle üretim yapabilme” veya “Hedef ülkeye yakınlık nedeniyle düşük nakliye maliyeti elde edilerek daha uygun fiyatlandırma sunulabilmesi” gibi somut ve gerekçelendirilmiş açıklamalar yapılmalıdır.

İşletme beyan vermişse oradaki rakamlara da özellikle dikkat edin; verilen bilgiler beyanı destekler nitelikte olmalıdır. Eğer henüz beyan verilmemişse, bu durumda iyi niyet mektubu ve kesilmiş faturaları doğruluğu ispatlayıcı belge olarak sisteme ekleyin. KOSGEB beyannamesi, Kurumlar Vergisi beyannamesi ve ciro bilgileri birbiriyle çelişiyorsa proje doğrudan elenir. Ayrıca bu bölümde yatırım öncesi durum yazılmalıdır; yani veriler mevcut duruma göre girilmelidir.

(A)

Satış Fiyatı  

(TL)

(B1)

Satış Fiyatı  

(TL)

(B2)

(C)

(D)

(E) =(B1*C)+(B2*D)

(TL)

(F) 

=A*(C+D)

(TL)

(E-F)

• 1. Faiz Oranını Ekleme (Taban Değer): İlk olarak, beklentiniz olan veya piyasadaki yıllık faiz oranına (iskonto oranına) “1” tam sayısı eklenir. Örneğin; faiz oranı %15 ise bu oran ondalık olarak 0,15’tir. Üzerine 1 eklendiğinde taban değerimiz 1,15 olur.
• 2. Zamanın Etkisini Hesaplama (Üs Alma): Bulunan bu taban değerin, paranın gelecekte teslim alınacağı süre (yıl sayısı) kadar üssü alınır. Örneğin; 3 yıl sonrası hesaplanıyorsa, büyüme/iskonto katsayısını bulmak için 1,15’in küpü alınır.
• 3. Parayı Bugüne İndirgeme (Bölme İşlemi): Son adımda ise gelecekteki nominal para tutarı, zamanın etkisiyle hesaplanan bu katsayıya bölünür. Bölme işlemi yapıldığı için paranın tutarı küçülür; gelecekteki paranın üzerindeki “zaman ve faiz köpüğü” alınarak paranın bugünkü net değeri (Bugünkü Değer / Present Value) ortaya çıkarılır.

Not: Personel, hammadde ve işletme gideri gibi kalemler bu alana kesinlikle dâhil edilmez.

Örnek: Yatırım sonucunda ayda net 3.000 TL kâr elde ediliyorsa ve toplam yatırım tutarı 30.000 TL ise; yatırımın geri dönüş (amortisman / başabaş) süresi 10 ay olarak hesaplanır ve belirtilir.

Not: KOSGEB Değerlendirme Kurulu, geri dönüş süresi 1 yıldan daha kısa (örneğin 6 ay gibi) gösterilen amortisman hesaplamalarını ciddiye almaz, puanlamaya dâhil etmez ve “Madem bu yatırım kendisini 6 ayda amorti ediyor, işletme neden öz kaynaklarıyla veya dış finansmanla bunu kendisi karşılamayıp devlet desteği bekliyor?” yaklaşımıyla projeye olumsuz bakabilir.

Bu nedenle projedeki yatırımın geri dönüş (amortisman) süresinin 1 ile 2,5 yıl (12 – 30 ay) arasında planlanması tavsiye edilir. Sürenin 2,5 yıldan daha uzun yazılması ise projenin finansal açıdan verimsiz veya yüksek riskli görülmesine ve yine olumsuz puanlanmasına yol açabilir.

Toplam yatırım tutarı 200 TL ve ürün başına düşen net kâr 5 TL ise; $200 / 5 = 40$ adet ürün satıldığında yapılan yatırım tamamen geri kazanılmış (amortisiyon sağlanmış) olur.

İşletmenin tarihçesi, 

Düzeltilmiş ve yapılandırılmış metin aşağıdadır:

Bu bölümde, işletmenin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği ticari evrim; somut verilere, oranlara ve kronolojik bir sıraya dayandırılarak anlatılmalıdır. Kurul değerlendiricilerine, işletmenin dünden bugüne nasıl istikrarlı bir şekilde büyüdüğü soyut kelimelerle değil, net rakamlarla kanıtlanmalıdır.

İçerikte şu temel başlıklar muhakkak detaylandırılmalıdır:

Kuruluş ve Ortaklık Yapısı: İşletmenin kuruluş temelleri ve (varsa) mevcut ortaklık yapısının hangi stratejik gerekçelerle (sermaye gücü, teknik bilgi birikimi, pazar ağı vb.) şekillendiği.

Üretim ve Altyapı Gelişimi: İlk günden bugüne üretilen ürün portföyündeki genişleme; işletmenin makine-ekipman parkurunu ve altyapısını hangi finansman kaynaklarıyla (öz kaynak, banka kredisi, devlet teşviki) tedarik edip büyüttüğü.

İstihdam ve Kurumsal Kapasite: Yıllar itibarıyla çalışan sayısındaki net artışlar, büyüme oranları ve ekibin mesleki gelişimine (eğitimler, sertifikasyonlar, kalifiye personel entegrasyonu) yapılan yatırımlar.

Fikri Mülkiyet ve Markalaşma: İşletmeye değer katan marka tescilleri, patentler, faydalı modeller veya alınan ulusal/uluslararası kalite belgeleri.

Stratejik İşbirlikleri (B2B): Büyüme ve operasyonel süreçlerde kilit rol oynayan hammadde tedarikçileri, bayiler ve diğer firmalarla kurulan ticari ortaklıklar ile iş ağının gelişimi.

Üretilen Ürünler ve Ürün grupları 

 Bu bölümde, işletmenin bünyesinde üretimi gerçekleştirilen tüm ana ürün grupları ve bu grupların altında yer alan alt ürünler eksiksiz bir şekilde listelenmelidir. Proje kapsamında üretilmesi planlanan yeni veya geliştirilmiş proje ürünü de dâhil olmak üzere, işletmenin mevcut ve hedeflenen tüm ürün yelpazesi bir bütün olarak sunulmalıdır.

Açıklama yapılırken şu hususlara dikkat edilmelidir:

Sınıflandırma ve Hiyerarşi: Ürünler; “Ana Ürün Grubu” ve bu gruba bağlı “Alt Ürünler / Çeşitler” şeklinde net bir hiyerarşiyle yazılmalıdır.

Proje Ürününün Konumu: Destek istenen proje konusu ürünün, mevcut ürün grupları arasındaki yeri, ürün yelpazesini nasıl tamamlayacağı veya mevcut hatlara ne tür bir yenilik getireceği açıkça belirtilmelidir.

Teknik Tanımlama: Ürün adları yazılırken sadece ticari isimler değil; varsa GTİP kodları, teknik standartları veya sektördeki tanımları da eklenerek belirsizlik önlenmelidir.

Proje deneyimleri :  

İşletmenin Bitirdiği İşler ve Kurumsal Referansları

Bu bölümde, işletmenin daha önce başarıyla tamamladığı Ar-Ge, inovasyon ve imalat projeleri ile daha önce hangi kuruma/firmaya ne tür işler yaptığı detaylandırılmalıdır. Kurul değerlendiricileri, işletmenin taahhüt ettiği projeyi bitirme gücünü doğrudan bu referanslara bakarak analiz eder.

Referans Niteliğindeki İşler: Yürütülen projeler soyut ifadelerle değil, somut iş tanımlarıyla yazılmalıdır.

Örnek: “A Ambalaj Üretim Tesisinin Havalandırma ve Isıtma Sistemi Kurulumu Projesi”, “B Otomotiv Şirketi İçin Özel Otomasyon Hattı İmalatı” vb.

Tamamlanan Ar-Ge ve Destek Projeleri: Varsa daha önce KOSGEB, TÜBİTAK, Kalkınma Ajansı veya Ticaret Bakanlığı bünyesinde başarıyla kapatılmış projelerin adları ve çıktıları eklenmelidir.

2. Girişimci ve Ortakların Mesleki Yeterliliği ve Yetkinlik Analizi

Bu alan, projenin kuruldan onay almasını ve yüksek puan toplamasını sağlayan en kritik bölümlerden biridir. Kurul üyeleri doğrudan şu soruya yanıt arar: “Bu girişimci ve ortakları, sundukları iş fikrini ve projeyi başarıyla yürütebilecek mesleki ve teknik yetkinliğe sahip mi?”

Bu nedenle girişimcinin ve ortaklarının yetkinlikleri sunulurken aşağıdaki veriler eksiksiz girilmeli ve bunların işletmenin başarısına nasıl katkı sağlayacağı çok güçlü bir şekilde vurgulanmalıdır:

Eğitim ve Sertifikasyon: Öğrenim durumu, alınan mesleki/teknik eğitimler, katılınan seminerler, yetkinlik/uzmanlık belgeleri, sertifikalar.

İş Deneyimi ve Sosyal Güvenlik Kayıtları: Daha önce çalışılan iş yerleri, bu iş yerlerindeki pozisyonlar, toplam SGK prim gün sayıları ve SGK Meslek Kodları.

Sivil Toplum ve Kurumsal Bağlantılar: Üye olunan oda, dernek, birlik veya mesleki kuruluşlar.

Önemli Kural (Sektörel Uyumluluk): KOSGEB değerlendirmelerinde girişimcinin mesleki geçmişi ile yatırım yapacağı alan arasındaki doğrudan ilişki ön planda tutulur. Örneğin; üniversite mezunu dahi olsa, makine eğitimi veya deneyimi olan bir girişimcinin geçmiş birikimiyle örtüşmeyen yazılım alanındaki bir projesine onay alması oldukça güçtür.

Diploması Olmayanlar İçin: Proje alanına uygun diploma/örgün eğitim bulunmuyorsa, o sektörde 3 ile 6 yıl arasında SGK’lı çalışma geçmişi (SGK Hizmet Dökümü) sunmak geçerli bir mesleki yeterlilik kanıtı sayılır.

SGK Meslek Kodu Düzeltmesi: Eski çalışmalarınıza ait SGK dökümündeki meslek kodları hatalı veya yapılan gerçek işle uyumsuz yazılmış olabilir. Bu kodlar geçmişe dönük olarak SGK sisteminden düzelttirilebilmektedir. Resmî belgeniz/diplomanız yoksa SGK meslek kodunuzun proje sektörüyle doğrudan uyumlu olması kritik önem taşır.

 Mesleki Yeterlilik Eksikliğini Giderme Stratejileri (Açığı Kapatma)

Eğer girişimci veya ortakların proje konusuna ilişkin doğrudan bir eğitimi, diploması veya yeterli SGK çalışma süresi bulunmuyorsa, dosyanın yetersizlikten reddedilmesini önlemek için şu iki yöntemden biri uygulanmalıdır:

Nitelikli Personel İstihdamı Taahhüdü: Proje konusu alanda diploması/uzmanlığı olan bir personelin (örneğin gıda imalatı yapılacaksa bir Gıda Mühendisi veya Gıda Teknikerinin) işletmede istihdam edileceği projede açıkça beyan edilmeli ve iş planına yazılmalıdır.

Danışmanlık Sözleşmesi: İlgili alanda uzman bir mühendis, akademisyen veya danışman ile teknik danışmanlık sözleşmesi yapılarak bu sözleşme başvuru dosyasına eklenmelidir. Böylece kurul nezdindeki “teknik yetersizlik” riski bertaraf edilmiş olur.

Ortak Olunan İşletmeler: 

Girişimcinin ya da şirket ortaklarının (varsa) başka ticari işletmelerde veya şirketlerde ortaklıkları bulunuyorsa; bu durum kurul değerlendiricilerine şeffaf bir şekilde sunulmalıdır.

Aşağıdaki bilgilerin eksiksiz bir şekilde belirtilmesi gerekmektedir:

İşletmenin / Şirketin Unvanı (Tam Adı)

Vergi Kimlik Numarası (VKN) / T.C. Kimlik Numarası

Mevcut Ortaklık Oranı (%)

Önemli Not (KOSGEB Mevzuatı ve Çifte Destek Engeli): KOSGEB kurul değerlendirmelerinde girişimci veya ortakların diğer şirketlerdeki payları yakından incelenir.

Farklı Şirket Üzerinden Destek Kullanımı: Eğer girişimci veya ortaklardan biri, ortak olduğu başka bir firma üzerinden daha önce KOSGEB’in aynı/benzer destek programından faydalanmışsa, bu durum yeni proje için çifte destek kısıtlamasına takılabilir veya kurul nezdinde olumsuz değerlendirilebilir. Aynı ilde aynı nace  kodu ile  işletme olmasın. 

Kobi Vasfı ve İlişkili İşletme Statüsü: Başka şirketlerdeki %25 ve üzeri ortaklıklar, işletmenizin “İlişkili İşletme” veya “Bağlı İşletme” statüsüne girmesine neden olabilir. Bu durum mali tabloların ve çalışan sayılarının toplanarak KOBİ sınıflandırmasının (Mikro/Küçük/Orta) ve destek üst limitlerinin değişmesine yol açabilir. Başvuru öncesinde bu ilişkinin doğru beyan edildiğinden emin olunmalıdır.

İşletmenin Proje  ile  ilgili mevcut faaliyetleri ve  bunu karşılama durumu: 

Bu bölümde; işletmenin mevcut üretim yapısı, karşılaşılan operasyonel darboğazlar, projeyle talep edilen giderlerin bu sorunları nasıl çözeceği ve desteğin alınması durumunda işletmeye ile ürün kalitesine sağlayacağı somut avantajlar açıkça ortaya konulmalıdır. Kurul değerlendiricilerine, istenen her bir makine, ekipman veya hizmet giderinin “lüks bir harcama değil, büyüme için zorunlu bir ihtiyaç” olduğu kanıtlanmalıdır.

İçerik kurgulanırken şu 4 temel aşama sırasıyla işlenmelidir:

1. Mevcut Durum ve Operasyonel Sorunlar (Darboğaz Analizi)

İşletmenin mevcut imkanlarıyla üretimi nasıl gerçekleştirdiği, hangi kapasite yetersizlikleri veya teknik sorunlarla karşılaştığı somut verilerle açıklanmalıdır.

Örnek: “Mevcut imalat hattımızda kullanılan X makinesi yarı otomasyonlu olduğu için günlük üretim kapasitemiz Y adet ile sınırlı kalmakta, yüksek işçilik maliyetlerine ve zaman zaman %Z oranında fire oluşumuna yol açmaktadır. Bu durum artan müşteri taleplerini zamanında karşılamamızı engellemektedir.”

2. Proje Kapsamındaki Gider İhtiyacı ve Çözüm Arayışı

Talep edilen makine, ekipman, yazılım veya hizmet giderlerinin mevcuttaki bu sorunu veya eksikliği doğrudan nasıl ortadan kaldıracağı belirtilmelidir.

Örnek: “Proje kapsamında talep ettiğimiz ‘Tam Otomatik Tampon Baskı ve Montaj Hattı’ sayesinde üretim sürecindeki insan faktöründen kaynaklı hatalar sıfıra indirilecek, imalat hızımız %150 artırılarak kapasite darboğazı aşılacaktır.”

3. Desteğin İşletmeye ve Büyümeye Katkıları (Kurumsal Kazanımlar)

KOSGEB desteğinin onaylanması durumunda işletmenin genel yapısında meydana gelecek olumlu dönüşümler sıralanmalıdır.

Kapasite ve Verimlilik: Üretim hızının ve miktarının artması, birim maliyetlerin düşmesi.

Mali Güç ve Rekabet: İşletmenin ciro, net kârlılık ve pazar payı artışı; pazardaki rakiplerine karşı lojistik veya maliyet avantajı elde etmesi.

İstihdam: Yeni üretim hattı veya artan iş hacmi ile birlikte yaratılacak yeni nitelikli istihdam.

4. Desteğin Ürüne ve Pazara Katkıları (Ürün Bazlı Kazanımlar)

Projeyle birlikte üretilen ürünün niteliğinde yaşanacak somut iyileşmeler vurgulanmalıdır.

Kalite ve Standart: Ürün standartlaşması, fire oranlarının azalması, uluslararası kalite ve teknik sertifikasyonlara uyum.

İnovasyon ve Yerlileştirme: Ürünün teknik özelliklerinin geliştirilmesi, katma değerinin yükseltilmesi veya (varsa) ithal ikamesi sağlayarak yerli pazarda konumlanması.

İhracat Potansiyeli: Ürün kalitesindeki artış sayesinde yurt dışı pazarlara giriş imkânının doğması.

Kurul İpucu: Bu alanda “Daha kaliteli ve ucuz üretim yapmak istiyoruz” gibi genel ve yüzeysel ifadeler kesinlikle kullanılmamalıdır. Bunun yerine; “İşçilik maliyetlerini %20 düşürerek, ISO 9001 standartlarında günlük 500 adetlik üretimi 1.200 adede çıkarmayı hedefliyoruz” gibi ölçülebilir ve rakamsal hedefler verilmelidir.

Yapılan Diğer Çalışmalar:  

Bu bölümde; projenin rastgele veya kulaktan dolma bilgilerle değil, ciddi bir ön fizibilite, pazar araştırması ve teknik hazırlık sürecine dayandığı kanıtlanmalıdır. Kurul değerlendiricileri, girişimcinin yatırıma başlamadan önce riskleri analiz edip etmediğini ve projeyi olgunlaştırıp olgunlaştırmadığını bu bölümdeki verilerden inceler.

Açıklama kurgulanırken yapılan ön çalışmalar şu temel başlıklar altında detaylandırılmalıdır:

1. Teknik Fizibilite ve Üretim Kurgusu

Üretim Sürecinin Tasarlanması: İmalat/hizmet akış şemalarının hazırlanması, gerekli makine-ekipman parkurunun ve teknolojinin belirlenmesi.

Saha ve Yer Seçimi: Üretim tesisinin veya ofisin altyapı, lojistik ve iş gücüne erişim açısından uygunluğunun analiz edilmesi.

2. Piyasa ve Tedarik Araştırması

Tedarikçi ve Hammadde Görüşmeleri: Üretimde kullanılacak hammadde ve sarf malzemeleri için alternatif tedarikçilerle görüşülmesi, tedarik süreleri ve navlun/maliyet avantajlarının değerlendirilmesi.

Fiyat Araştırması ve Proforma Fatura Süreci: Talep edilecek makine, ekipman, yazılım veya hizmetler için piyasa fiyat araştırması yapılması, en az 3 farklı firmadan teklif/proforma fatura toplanarak optimum maliyetin belirlenmesi.

3. Pazar, Müşteri ve Satış Stratejisi

Müşteri Görüşmeleri ve Talep Toplama: Hedef kitle ve B2B/B2C potansiyel müşterilerle ön görüşmeler yapılması; niyet mektupları (LOI), sipariş ön sözleşmeleri veya talep formlarının toplanması.

Fiyatlama ve Maliyet Analizi: Birim ürün maliyetlerinin, başabaş noktalarının ve pazardaki rakip fiyatlara göre satış fiyatlama stratejisinin kurgulanması.

Satış ve Dağıtım Kanalı Hazırlığı: Ürünün pazara sunulacağı kanalların (doğrudan satış, bayilik, e-ticaret, ihracat vb.) belirlenmesi.

4. Eğitim, Danışmanlık ve Yetkinlik Geliştirme

Alınan Eğitimler ve Seminerler: Proje konusuna ilişkin girişimcinin veya ekibin katıldığı mesleki, teknik veya yönetsel eğitimler.

Alınan Danışmanlık ve Hizmetler: Projenin teknik, finansal veya hukuki altyapısını sağlamlaştırmak adına uzmanlardan alınan ön danışmanlıklar ve fizibilite destekleri.

Kurul İpucu: Bu bölümde “Tedarikçilerle görüştük ve fiyat aldık” demek yerine; “Yatırım öncesinde 3 farklı makine üreticisinden proforma fatura alınmış, hammadde temini için X ve Y firmalarıyla ön mutabakat sağlanmış ve 5 potansiyel kurumsal müşteriden toplam Z adetlik alım niyet mektubu toplanmıştır” şeklinde somut çıktılar sunulmalıdır. Bunların belge  olarak eklenmesini tavsiye ederim.  

Proje Amaçları nelerdir?  

Bu bölümde; işletmenin mevcut yapısındaki operasyonel sorunlar ile projedeki gider kalemleri doğrudan ilişkilendirilmeli ve proje tamamlandığında ortaya çıkacak somut kazanımlar maddeler halinde sunulmalıdır. Kurul değerlendiricileri, bütçelenen her bir giderin işletmedeki hangi aksaklığı çözdüğünü ve şirkete nasıl bir sıçrama yaptıracağını bu alanda inceler.

Açıklama kurgulanırken şu iki ana yapı esas alınmalıdır:

1. Mevcut Sorun – Çözüm ve Gider Kalemi Eşleştirmesi

Mevcut operasyonel sorunlar ile bu sorunları ortadan kaldırmak için talep edilen bütçe kalemleri birebir eşleştirilmelidir.

Sorun: Manuel üretim nedeniyle yüksek hata/fire oranı ve düşük üretim kapasitesi.

İlişkili Gider Kalemi: Tam Otomatik Otomasyonlu Montaj Makinesi.

Sorun: Personelin yeni nesil CNC tezgah kullanımı ve kalite kontrol yazılımları konusundaki bilgi eksikliği.

İlişkili Gider Kalemi: Teknik Personel Eğitimi ve Danışmanlık Hizmet Alımı.

Sorun: Yurt dışı pazarlara erişim eksikliği ve hedef pazarlarda tanınmama.

İlişkili Gider Kalemi: Uluslararası Müşteri Bulma / E-İhracat Yazılımı ve Test/Sertifikasyon Gideri.

2. Proje Sonrası Ortaya Çıkacak Faydalar (Kazanım Maddeleri)

Proje tamamlandığında işletmede meydana gelecek dönüşüm en az 3 ana başlık altında, somut hedeflerle maddelenmelidir:

Teknoloji Seviyesinin Yükseltilmesi ve Kapasite Artışı: İşletmenin manuel/yarı otomatik üretim yapısı yüksek teknolojiye geçirilecek; üretim hızı %X artırılarak birim zamanda elde edilen çıktı miktarı üst seviyeye çıkarılacaktır.

İhracat Potansiyelinin ve Rekabet Gücünün Artırılması: Uluslararası kalite standartlarına (CE, ISO vb.) uyum sağlanarak hedef dış pazarlara giriş yapılacak; mevcut ciro içerisindeki ihracat payı %Y seviyesine yükseltilecektir.

Maliyet Reddi ve Verimlilik (Sürdürülebilirlik): İnsan faktörlü hatalar ve hammadde firesi %Z oranında azaltılacak; enerji ve işçilik maliyetlerinde sağlanan tasarruf ile ürün başına düşen birim maliyet aşağı çekilecektir.

Çalışan Gelişimi ve Kurumsal Kapasite: Alınacak teknik eğitimler ve danışmanlıklar sayesinde mevcut personelin niteliği artırılacak; işletmenin Ar-Ge, üretim ve kalite kontrol süreçlerindeki öz yetkinliği kalıcı hale getirilecektir.

Kurul İpucu: Fayda maddelerini yazarken “Maliyetler düşecek” veya “İhracat artacak” gibi genel ifadeler yerine; “Birim maliyetlerde %15 düşüş, yıllık ihracat cirosunda ise 50.000 USD artış hedeflenmektedir” şeklinde ölçülebilir göstergeler kullanılması puanlamayı doğrudan olumlu etkileri yazın.

Proje yapmak  için Yapılan Çalışmalar: 

Bu bölümde; projenin piyasa ihtiyaçlarına, somut test sonuçlarına ve doğru analiz edilmiş bir yer seçimine dayandığı kanıtlanmalıdır. Yapılan araştırmalar neticesinde pazarın dışa bağımlılığı (ithalat oranı) ortaya konulmalı ve yerli imalatın oluşturacağı yüksek katma değer vurgulanmalıdır.

İçerik sunulurken şu temel unsurlar detaylandırılmalıdır:

1. Yer Seçimi ve Altyapı Uygunluğu

Saha Analizi: İşletmenin faaliyet göstereceği lokasyonun lojistik hatlara, hammadde kaynaklarına, sanayi altyapısına ve hedef müşteri kitlesine yakınlığı değerlendirilmiştir.

Fiziksel Alan: Çalışma alanının makine parkuru kurulumuna, iş güvenliği standartlarına, enerji/havalandırma altyapısına ve üretim akışına uygunluğu teyit edilmiştir.

2. Piyasa Araştırması, Fiyatlandırma ve Teklif Toplama

Tedarik ve Fiyatlandırma: Yatırım için gerekli makine, ekipman ve hammaddeler için detaylı piyasa araştırması yapılmış; en az 3 farklı tedarikçiden teknik şartnamelere uygun proforma faturalar ve teklifler toplanmıştır.

Fiyat/Performans Dengesi: Tedarik edilecek teknolojinin maliyet-verimlilik analizi yapılarak en optimum ekipman kombinasyonu belirlenmiştir.

3. Ürün Testleri, Ar-Ge ve Prototiplendirme

Laboratuvar ve Saha Testleri: Üretilmesi planlanan ürünün teknik özellikleri, mukavemeti ve performans ölçümleri yatırım öncesinde prototipler üzerinde test edilmiş; ulusal/uluslararası standartlara uygunluğu doğrulanmıştır.

Müşteri Geri Bildirimleri: Üretilen örnek numuneler potansiyel alıcılara sunulmuş, teknik onaylar ve alım niyetleri elde edilmiştir.

4. İthal İkamesi ve Stratejik Konumlandırma (Yerli Üretim Kararı)

1. Pazar ve Dışa Bağımlılık Analizi: Yapılan detaylı pazar araştırmaları sonucunda, söz konusu ürün grubunda ülkemizin büyük oranda ithalata bağımlı olduğu ve iç pazar ihtiyacının yüksek maliyetlerle yurt dışından karşılandığı tespit edilmiştir.
3. Küresel Talep ve Yerlileştirme: Dünyada ve Türkiye’de talebi her geçen gün artan bu ürünü; KOSGEB desteğiyle kurulacak yüksek teknolojili tesiste yerli ve millî imkânlarla üreterek hem ülke ekonomisine ithal ikamesi (döviz tasarrufu) katkısı sağlamaya hem de küresel pazarda rekabet edebilir bir konuma gelmeye karar verilmiştir. gibi yazılmasını tavsiye ederim.  

-Proje ile işletmenin üretim/hizmet sunum kapasitesi, ürün/hizmet çeşitliliği, teknoloji düzeyi, teknik bilgi gelişimi, ihracat potansiyeli,  insan kaynağı niteliği gibi konulara etkisine,

– Proje çıktısının sektörde karşıladığı çözümlere ve başka sektörde uygulanabilirliğine yer verilecektir.

– Ayrıca Başvuru formunda seçilen NACE koduna ilişkin faaliyet ile proje konusunun uyumlu olması gerekmektedir.)

      1. Ürün ve Hizmete Etkisi

  Mevcut durumdaki hatanızı, yavaşlığınızı veya kalite probleminizi anlatıp, projenin bunu nasıl çözeceğini yazın

Örnek  olarak   “Mevcut üretim hattındaki X aşamasındaki manuel işlemler, %Y oranında fireye neden olmaktadır. Proje kapsamında alınacak/geliştirilecek sistem ile insan hatası minimuma indirilecek, ürün kalitesinde standardizasyon sağlanacak ve termin süreleri %Z oranında kısaltılacaktır.”

      2. Ürün ve Hizmet Çeşitliliği

Sadece “çeşitlilik artacak” demeyin. Proje sayesinde üretebileceğimiz yeni ürünün adını ve özelliğini net olarak verin.

 Örnek  olarak   “İşletmemiz şu anda sadece A segmentine yönelik üretim yapmaktadır. Proje çıktısı sayesinde, daha önce altyapımız yetersiz olduğu için üretemediğimiz B ve C özellikli yeni ürün/hizmet modelleri portföyümüze eklenecektir. Bu sayede yeni bir müşteri kitlesine hitap edilecektir.”

      3. Teknoloji Düzeyine Katkısı

Firmanızın teknolojik olarak çağ atladığını vurgulayın. “Düşük/Orta-Düşük” teknoloji “Orta-Yüksek/Yüksek” teknolojiye geçiş vurgusu hakemlerin en sevdiği unsurdur.

Örnek  olarak   “İşletmede geleneksel yöntemlerle yürütülen X süreci, proje ile birlikte otomasyon/endüstri 4.0/yapay zeka tabanlı bir altyapıya taşınacaktır. Bu durum işletmenin teknoloji düzeyini ‘Orta-Düşük’ seviyeden ‘Orta-Yüksek’ seviyeye çıkararak dijital dönüşümünü hızlandıracaktır.”

      4. Teknik Bilgi ve Birikim 

Projenin firmanın hafızasına ne katacağını anlatın. Alınan eğitimler ve yapılan denemelerle firmanın kendi kendine yetebilir hale geleceğini belirtin.

 Örnek  olarak   “Proje sürecinde gerçekleştirilecek Ar-Ge/tasarım ve kurulum faaliyetleri, işletme bünyesinde yeni bir metodolojinin gelişmesini sağlayacaktır. Danışmanlık ve eğitimler neticesinde elde edilen teknik veri ve çıktılar dokümante edilerek kurumsal hafızaya (know-how) dönüştürülecektir.”

      5. İhracat Potansiyeli

Doğrudan hedef pazar, ülke veya uluslararası sertifika ismi verin. Havada kalan “ihracatımız artacak” cümlesinden kaçının.

Örnek  olarak   “Proje ile üretilecek ürünün CE / ISO / FDA gibi uluslararası standartlara uyumu sağlanacaktır. Bu sayede başta AB ülkeleri (veya hedeflediğiniz spesifik bir bölge) olmak üzere dış pazarlardaki teknik engeller aşılacak ve işletmenin toplam cirosu içindeki ihracat payının 2 yıl içinde %X artırılması hedeflenmektedir.”

      6. Çalışanlara Katkısı

 İstihdam artışından ve mevcut personelin “nitelikli iş gücü” haline geleceğinden bahseden.

Örnek  olarak   “Proje kapsamında X adet yeni nitelikli personel (mühendis/teknisyen vb.) istihdam edilecektir. Mevcut personelin ise yeni teknolojiye adaptasyonu için Y saatlik teknik eğitimler organize edilecek, böylece çalışanların mavi/beyaz yaka yetkinlikleri ve iş güvenliği standartları yükseltilecektir.”

      7. Sektörel Çözümler, Yaygın Etki ve NACE Uyumu

 Projenizin sadece size değil, ülkeye ve sektöre ne faydası var? (Örn: İthalatı azaltmak, yerli üretimi desteklemek).

Örnek  olarak   “Proje çıktısı, sektörde yoğun olarak ithal edilen X ürününün/hizmetinin yerleştirilmesini sağlayarak cari açığın azaltılmasına katkıda bulunacaktır. Geliştirilen bu yöntem, sadece bizim sektörümüzde değil, benzer montaj/hizmet süreçlerine sahip Y sektöründe de uygulanabilir bir modele sahiptir. Seçilen [NACE Kodunuzu Yazın] kodu altındaki ‘faaliyet tanımı’ ile projenin odaklandığı teknik süreç birebir örtüşmektedir.”

Kurul değerlendiricileri “İthal İkamesi” ve “Yerlileştirme” vizyonu taşıyan projelere stratejik öncelik verir. Bu alanda “Ülkemiz bu ürünü dışarıdan alıyor, biz burada üreteceğiz” demek yerine; “Yıllık X milyon dolar ithalat hacmine sahip Y ürününü yerli imkânlarla üreterek dışa bağımlılığı azaltmayı ve iç pazarda %Z oranında pazar payı elde etmeyi hedefliyoruz” şeklinde veriye dayalı bir dil kullanılması puanlamayı doğrudan yükseltir. gibi metin ekleyin.  

Başka hangi sektörlere faydası olacak yada  örnek  olacak: 

Bu bölümde; proje kapsamında geliştirilen üretim kabiliyetinin, teknolojinin veya ürünlerin sadece mevcut hedef pazarla sınırlı kalmayıp farklı sanayi kollarında ve disiplinlerde de nasıl kullanılabileceği (sektörel yaygın etki) açıkça gösterilmelidir. Kurul değerlendiricileri, yapılan yatırımın tek bir alana sıkışıp kalmamasını ve geniş bir sanayi ekosistemine hizmet etme potansiyelini yüksek puanla ödüllendirir.

Açıklama kurgulanırken hedef sektörler ve bu sektörlere sağlanacak katma değer şu yapıda detaylandırılmalıdır:

1. Hedef Sektör Grupları ve Uygulama Alanları

Proje çıktılarının doğrudan entegre edilebileceği yan ve dikey sektörler net bir şekilde tanımlanmalıdır.

Ana Odak / Mevcut Alan: Hassas Makine Parçaları ve Ekipman İmalatı.

Uygulanabileceği Diğer Sektörler:

Otomotiv ve Yan Sanayi: Araç yürüyen aksam, motor ve aktarma organları için yüksek hassasiyetli talaşlı imalat parçaları üretimi.

Savunma ve Havacılık Sanayii: Yüksek mukavemetli, dar toleranslı ve sertifikalı mekanik bileşen üretimi.

Tarım Makinesi ve Ekipmanları Sanayii: Ağır hizmet tipi iş makineleri ve tarım ekipmanları için yedek parça ve aktarma sistemleri üretimi.

Beyaz Eşya ve Endüstriyel Mutfak Sanayii: Seri üretim hatlarına yönelik kalıp, pres ve mekanik bağlantı elemanları imalatı.

2. Farklı Sektörlere Sağlanacak Katma Değer ve Stratejik Kazanımlar

Projeyle kazanılan teknolojik altyapının ve üretim disiplininin bu sektörlere sunacağı somut faydalar maddelenmelidir:

Ürün Kalitesi ve Standardizasyonun Artması: İleri teknoloji tezgah ve kalite kontrol altyapısı sayesinde; talaşlı imalatta mikron seviyesinde hassasiyet sağlanacak, parçaların ömrü uzayacak ve savunma/otomotiv gibi sıfır hata toleransıyla çalışan sektörlerin kalite standartlarına (ISO 9001, AS9100 vb.) tam uyum yakalanacaktır.

İhracat Potansiyeli ve Küresel Tedarik Zincirine Entegrasyon: Farklı sektörlerin uluslararası düzeydeki yedek parça ve komponent talepleri karşılanarak, işletmenin yurt dışı ana sanayi üreticilerine doğrudan veya dolaylı (Tier-1 / Tier-2 tedarikçi) ihracat yapma imkânı doğacaktır.

İthalat Bağımlılığının Azaltılması (Yerlileştirme): İlgili sektörlerin yurt dışından tedarik etmek zorunda kaldığı kritik mekanik parçalar yerli imkânlarla imal edilerek hem teslimat süreleri kısaltılacak hem de iç pazardaki maliyetler düşürülecektir.

Esnek Üretim Kabiliyeti ve Pazar Risklerinin Dağıtılması: Tesisin çok yönlü imalat yapısı sayesinde, tek bir sektöre olan bağımlılık ortadan kaldırılacak; piyasadaki daralmalara karşı işletmenin finansal direnci ve sürdürülebilirliği artırılacaktır.

Bu bölümde “Ürettiğimiz parçaları her yere satabiliriz” demek yerine; “Tesisimizin sahip olduğu hassas işleme kabiliyeti sayesinde otomotiv yan sanayisine X standartlarında komponent, savunma sanayisine ise Y toleranslarında mekanik parça tedarik edilerek ürün gamımız 4 farklı sektöre yaygınlaştırılacaktır” şeklinde spesifik bir terminoloji kullanılması dosyanın niteliğini doğrudan yükseltir.

İşletme Faaliyet Kodu ile  uyumu  

Proje de  üretilecek  ürünün  işletmenin ( Başvuru  yapılan nace kodu) ile  uyumu yazılacak.  

Proje kapsamında imal edilmesi planlanan ‘Yüksek Hassasiyetli CNC Yedek Parçaları ve İşleme Aparatları’, işletmemizin kayıtlı olduğu 28.41.01 NACE kodunun ana tanımı ve üretim kapsamı ile %100 örtüşmektedir. Proje çıktısı ürünler, resmî faaliyet alanımızın dışına çıkmadan mevcut yetkinliğimizi derinleştirecekti 

Bu bölümde, bütçede yer alan kalemler doğrudan birer fiziksel satın alma veya nesne adı olarak yazılmamalı; bunun yerine talep edilen her bir bütçe unsurunun işletmeye sağlayacağı doğrudan fayda ve operasyonel katkı vurgulanmalıdır.

Örneğin; sadece “Makine-Ekipman Alımı” yazmak yerine, “İşletmeye kazandırılacak yüksek teknolojili makine altyapısı sayesinde üretimde kalite standardizasyonu sağlanacak, fire oranları düşürülecek ve imalat kapasitesi artırılacaktır” şeklinde etki odaklı bir ifade kullanılmalıdır.

Yeni makine ekipmanları üretim % su kadar artacak

Enerji verimliligi artacak gibi  yazılmlı.  

Makina alımının sağlanması, Çalışan istihdam edilmesi, testlerin  yapılması gibi yazılacak.   Hedef kartı projeye göre  2 veya 3 tane  olmalı.  

Firmanın net (büyüme, markalaşma, dijitalleşme gibi) hedefleri olduğunu belirtin ve projenin bu hedeflere ulaşmak için bir katalizör (hızlandırıcı) olduğunu vurgulayın.

İşletmemizin orta vadeli hedefi, üretim süreçlerinde tam dijitalleşme sağlayarak operasyonel maliyetleri %X oranında düşürmek ve bölge lideri konumuna gelmiştir. Uzun vadeli hedefimiz ise uluslararası pazarda tanınan bir marka haline gelerek ciro içindeki ihracat payını %Y seviyesine çıkarmaktır. Sunulan bu proje, [projenin ana faaliyetini yazınız, örn: yeni üretim hattının kurulması], tam da bu stratejik hedeflerin merkezinde yer almaktadır. Proje sayesinde üretim kapasitemiz ve kalitemiz artacak, böylece orta ve uzun vadeli hedeflerimize planlanan süreden [örn: 2 yıl] daha erken ulaşmamız mümkün olacaktır. 

Pazar Payına ve Pazar Genişliğine (Yeni Pazarlara) Etkisi

Danışman Stratejisi: Mevcut pazardaki yerini nasıl sağlamlaştıracağınızı (pazar payı) ve daha önce hiç satamadığınız hangi yeni pazarlara/müşterilere gireceğinizi (pazar genişliği) ayrı ayrı yazın.

  Buraya : Pazar Payı İçin: “Proje çıktısı ürünlerin kalitesindeki standardizasyon ve birim maliyetlerdeki düşüş, iç pazardaki rekabet gücümüzü artıracaktır. Bu sayede mevcut pazardaki payımızın %A’dan %B’ye yükseltilmesi öngörülmektedir.” 

Pazar Genişliği İçin: “Ayrıca, projenin getireceği teknolojik yetkinlik sayesinde [hedeflediğiniz yeni bir sektör, yeni bir müşteri grubu veya bölge yazın, örn: otomotiv yan sanayii ve AB pazarı] gibi daha önce girilemeyen niş pazarlara giriş sağlanacaktır. Bu durum işletmenin pazar genişliğini ve müşteri portföyünü çeşitlendirecektir.”

3. Proje Yerinin Lojistik Açıdan Uygunluğu

Danışman Stratejisi: Fabrikanızın veya ofisinizin konumunu övmeniz gerekir. Limana, otobana, organize sanayi bölgesine (OSB), havaalanına veya ana tedarikçilerine/müşterilerinize yakınlığını coğrafi avantaj olarak sunun.

  Buraya  “Projenin yürütüleceği mevcut işletme lokasyonumuz, lojistik ve tedarik zinciri yönetimi açısından stratejik bir avantaja sahiptir. İşletmemiz, [Örn: X Otobanına Ykm, Z Limanına/Havalimanına T uzaklıktadır veya X Organize Sanayi Bölgesi’nde yer almaktadır]. Bu konum, hem hammadde tedarikinde termin sürelerini kısaltmak hem de üretilen ürünlerin [iç pazara / gümrük noktalarına / limanlara] sevkiyatında ciddi bir zaman ve maliyet tasarrufu sağlamaktadır. Lojistik alt yapımızın güçlü olması, proje kapsamında hedeflediğimiz yüksek üretim hacminin ve hızlı teslimat taahhütlerinin eksiksiz karşılanmasını garanti altına almaktadır.”

Teknik Risk: Yeni Ekipman/Yazılım Entegrasyonunda Yaşanabilecek Gecikmeler ve Uyumsuzluklar

Önlem olarak : Projede kullanılacak makine, teçhizat veya yazılımlar için teknik şartnameler eksiksiz hazırlanacaktır. Tedarikçilerden kurulum sonrası teknik destek ve entegrasyon garantisi alınacak, mevcut teknik personelin adaptasyonu için proje başında yoğun bir eğitim programı plan olacaktır.

Finansal Risk: Proje Sürecinde Hammadde, Makine veya Hizmet Maliyetlerindeki Beklenmedik Artışlar (Enflasyon/Kur Riski)

Önlem olarak : Tedarikçilerle yapılacak sözleşmelerde fiyat sabitleme yoluna gidilecek veya projenin bütçelendirilmesi aşamasında %10-15 oranında bir risk payı görülecektir. Ayrıca firmanın özkaynak fonları, olası nakit akışı kırışıklıklarını sübvanse edecek şekilde hazır bulundurulacaktır.

Operasyonel Risk: Proje Sürecinde Anahtar Personelin (Mühendis, Yazılımcı vb.) İşten Ayrılması veya Süreçlerin Aksaması

Önlem olarak : Proje faaliyetleri ve teknik süreçler tek bir kişiye bağlı kalmayacak şekilde iş paketlerine bölünecek ve her aşama dokümante edilecektir. Kritik görevler için “Yedek Personel” planlaması yapılacak ve görev tanımları proje başlangıcında netleştirilecektir. seklinde yazılmasını tavsiye ederim  

2. Proje Uygulama Sürecine Olumlu Etkisi Olabilecek Hususlar (Varsayımlar)

Yönetimsel Destek ve Kararlılık (Üst Yönetim Taahhüdü): İşletme üst yönetiminin bu projeyi stratejik bir öncelik olarak görmesi ve projenin bütçe, insan kaynağı, idari süreçler açısından arkasında durması, faaliyetlerin bürokratik engellere takılmadan hızla ilerlemesini sağlayacaktır.

Güçlü Tedarikçi İlişkileri: Sektörde uzun yıllardır çalıştığımız, güvenilirliği ve teslimat hızı yüksek tedarikçilerle işbirliği yapılması varsayılmaktadır. Bu durum, termin sürelerine sadık kalınmasını sağlayarak projenin zaman planına olumlu yansıyacaktır.

Mevcut Personelin Motivasyonu ve Hazırbulunuşluğu: İşletme çalışanlarının teknolojik dönüşüme ve yeniliklere açık olması, proje kapsamında verilecek teknik eğitimlerin verimliliğini artıracak ve yeni sistemlere adaptasyon sürecini kısaltacaktır.

Pazarın Yenilikçi Ürünlere Olan Açlığı (Talep Uygunluğu): Sektörde ve hedef pazarlarda bu proje çıktısına yönelik halihazırda yüksek bir talebin bulunması, projenin tamamlanmasının ardından ticari başarıya ulaşma süresini ciddi şekilde kısaltacaktır.

Burada bir tane  proje sorumlusu ve  proje  yedek sorumlusunun tc kimlik ve  adı ile  kosgeb ile  işletme arasında ki iş, bilgi akışını ifade edecek şekilde  yazın.  

Kurumsal sürdürülebilirlik 

Projeyle kazanılan sistemin, bilginin ve insan kaynağının şirket içinde nasıl kalıcı hale geleceğini (kurumsallaşacağını) anlatın. Görev dağılımı, sorumluluklar,  müşteri bulma, kendi öz kaynakları ile yatırım,  iş akışı, üretim sürecini geliştirme, iş birligi gibi planlanan çalışmalara  vurgu  yapın.  

Mali sürdürülebilirlik 

Projenin kendi masrafını nasıl çıkaracağını, şirkete nasıl yeni nakit akışı sağlayacağını ve gelecekteki bakım/onarım/geliştirme maliyetlerinin hangi kaynakla karşılanacağını açıklayın. Para  yönetimi,  finansal yönetim, gelir kaynakları ve  yatırım gibi vurgu  yaparak anlatınız.  

.  

Abit Gülistan